CENG 399
Yapay Zeka Kavramları
Bu ders, İYTE Bilgisayar Mühendisliği Bölümü tarafından farklı disiplinlerden öğrencilere yönelik olarak açılan bir servis dersidir. Ders, yapay zekayı teknik ayrıntılardan çok temel kavramlar, yöntemler ve uygulama alanları üzerinden tanıtmayı amaçlayan uygulama odaklı bir giriş dersi olarak tasarlanmıştır.
Ders içeriği, yapay zeka ve makine öğrenmesinin temel kavramlarından başlayarak veri temsili, veri ön işleme, görselleştirme, sınıflandırma, regresyon, kümeleme ve model doğrulama konularına uzanır. İlerleyen haftalarda yapay sinir ağları, derin öğrenmeye giriş, üretken yapay zeka, büyük dil modelleri, disiplin bazlı uygulamalar, vaka çalışmaları ve sorumlu yapay zeka konuları işlenir.
Uygulamalı çalışmalar kapsamında Python, Jupyter Notebook, scikit-learn, WEKA/Orange gibi araçlardan yararlanılır. Programlama bilgisi zorunlu değildir; ancak programlama deneyimi öğrencilere avantaj sağlayabilir.
Dersin Amacı
Dersin temel amacı, öğrencilerin yapay zeka okuryazarlığı kazanmalarını sağlamaktır. Bu doğrultuda öğrenciler; kendi alanlarına özgü veri türlerini tanımayı, veri ön işleme ve analiz süreçlerini anlamayı, yaygın makine öğrenmesi ve derin öğrenme yaklaşımlarının temel çalışma prensiplerini öğrenmeyi hedefler. Ayrıca öğrencilerin, bu yöntemlerin kendi disiplinlerindeki gerçek problemlere nasıl uygulanabileceğini, uygun model seçiminin nasıl yapılacağını, değerlendirme metriklerinin nasıl belirleneceğini ve model çıktılarının nasıl yorumlanacağını kavramaları beklenir.
Değerlendirme
Dersin değerlendirmesi bir ara sınav (%30), bir final sınavı (%40) ve dönem boyunca yürütülecek bir projeden (%30) oluşur. Proje kapsamında öğrenciler, yapay modellerinden faydalanarak kendi alanlarıyla ilişkili bir problemi çözer, dönem sonunda bir rapor hazırlar ve çalışmalarını sözlü olarak sunar.
Ders Materyali
Hands-On Machine Learning with Scikit-Learn and PyTorch: Concepts, Tools, and Techniques to Build Intelligent Systems, Aurélien Géron, 2025.
| Hafta | Konular |
| 1 | Yapay zeka ve makine öğrenmesine giriş |
| 2 | Veri ve bilgi; veri temsili; Colab/Python çalışma ortamı |
| 3 | Denetimli ve denetimsiz makine öğrenmesi; scikit-learn ve WEKA/Orange üzerinde örnekler |
| 4 | Veri önişleme ve görselleştirme; veri kalitesi; veri ölçeklendirme ve normalleştirme |
| 5 | Sınıflandırma: kNN ve Lojistik Regresyon; F1 ve ROC-AUC metrikleri |
| 6 | Karar ağaçları ve Random Forest modelleri; yorumlanabilirlik (özellik önemi) |
| 7 | Regresyon: doğrusal ve polinom modeller; MAE ve RMSE metrikleri |
| 8 | Denetimsiz makine öğrenmesi: k-means ve hiyerarşik kümeleme; PCA; görselleştirme |
| 9 | Model doğrulama: çapraz doğrulama; overfitting ve underfitting; doğru metrik seçimi |
| 10 | Sinir ağlarına ve derin öğrenmeye giriş; perceptron; backpropagation |
| 11 | Üretken yapay zeka ve büyük dil modelleri: temel kavramlar, kullanım senaryoları, riskler |
| 12 | Alan uygulamaları ve durum çalışmaları; alan adaptasyonu; alana özgü modeller |
| 13 | Etik ve sorumlu yapay zeka; yanlılık, adillik, gizlilik, açıklanabilir ve insan denetimli yapay zeka |
| 14 | Proje sunumları |




