Ders Tanımı

Etkileşimli sistemlerin tasarlanması, prototiplenmesi ve değerlendirilmesine odaklanan insan-bilgisayar etkileşiminin temel ilke ve uygulamaları. Konular; insan faktörleri, etkileşim tasarımı, kullanıcı araştırması, kullanıcı merkezli tasarım, arayüz tasarım ilkeleri, prototipleme, kullanılabilirlik değerlendirmesi, erişilebilirlik ve insan-yapay zekâ etkileşimini kapsamaktadır. Öğrenciler gerçek dünyadaki arayüzleri analiz edecek, etkileşimli tasarımlar oluşturup eleştirecek ve güncel tasarım araçları ile yapay zekâ destekli araçları kullanarak dönem projesi geliştirecektir.

Dersin Odağı

Bu ders, İnsan-Bilgisayar Etkileşimini, insanların dijital ürünlerle nasıl etkileşim kurduğunu ve bu etkileşimlerin daha iyi tasarım yoluyla nasıl geliştirilebileceğini ele alan uygulamalı bir disiplin olarak yaklaşmaktadır. Ders, yerleşik HCI ilkelerini güncel UI/UX uygulamalarıyla bir araya getirir. Öğrenciler; kullanıcıları anlamayı, etkileşim problemlerini belirlemeyi, kullanıcı ihtiyaçlarını arayüz kararlarına dönüştürmeyi, prototip oluşturup test etmeyi, kullanılabilirliği değerlendirmeyi ve tasarımları yineleme ve eleştiri yoluyla geliştirmeyi öğrenecektir. Ders ayrıca konuşma tabanlı arayüzler, yardımcı sistemler (copilot), üretken yapay zekâ ürünleri ve yapay zekâ ajanları dahil olmak üzere yapay zekâ destekli sistemlerle etkileşimi de ele almaktadır. Güven, belirsizlik, kullanıcı kontrolü ve sorumlu etkileşim tasarımına özellikle odaklanılacaktır. Ders boyunca kavramlar, ağırlıklı olarak soyut teori şeklinde ele alınmak yerine gerçek ürünler ve arayüzler üzerinde uygulanacaktır.

Öğrenme Çıktıları

Dersin sonunda öğrencilerin aşağıdaki kazanımlara sahip olması beklenmektedir:

• İnsan-Bilgisayar Etkileşiminin temel ilkelerini açıklayabilme.
• Algı, biliş, davranış ve bağlamın etkileşimi nasıl etkilediğini analiz edebilme.
• Gerçek arayüzlerdeki kullanılabilirlik ve kullanıcı deneyimi problemlerini belirleyebilme.
• Temel kullanıcı araştırmaları gerçekleştirebilme ve elde edilen bulguları tasarım gereksinimlerine dönüştürebilme.
• Etkileşim tasarımı ve UI/UX ilkelerini etkileşimli sistemlere uygulayabilme.
• Düşük ve yüksek ayrıntı düzeyine sahip prototipler oluşturabilme ve yinelemeli olarak geliştirebilme.
• Arayüzleri uygun HCI ve kullanılabilirlik yöntemleriyle değerlendirebilme.
• Tasarım kararlarını HCI ilkeleri ve kanıtlara dayanarak eleştirebilme ve savunabilme.
• Güncel HCI araştırma literatürünü okuyabilme ve eleştirel olarak değerlendirebilme.
• Yapay zekâ destekli sistemlerin ortaya çıkardığı etkileşim problemlerini analiz edebilme.
• Güncel tasarım araçlarını ve yapay zekâ destekli araçları eleştirel ve sorumlu biçimde kullanabilme.

Ders Kaynakları

• Ders Kitabı: Kasper Hornbæk, Per Ola Kristensson ve Antti Oulasvirta. Introduction to Human-Computer Interaction. Oxford University Press, 2025.
• Yardımcı Kitap 1: Greg Nudelman. UX for AI: A Framework for Designing AI-Driven Products. Wiley, 2025.
• Yardımcı Kitap 2: Yvonne Rogers, Helen Sharp ve Jennifer Preece. Interaction Design: Beyond Human-Computer Interaction (6th Edition). Wiley, 2023.
• Seçilmiş Okumalar: Ders kitapları, ACM CHI, HCII ve TOCHI kapsamındaki güncel makaleler ve vaka çalışmalarıyla desteklenecektir.

Dersin İşlenişi

Ders; anlatım, uygulamalı çalışmalar, gerçek dünya arayüzlerinin analizi, kullanıcı araştırması, prototipleme, eleştiri, kullanılabilirlik değerlendirmesi, araştırma makalesi sunumları ve proje çalışmalarını bir araya getirmektedir. Öğrenciler düzenli olarak web sitelerini, mobil uygulamaları, üretkenlik araçlarını, konuşma tabanlı sistemleri, yapay zekâ asistanlarını ve diğer etkileşimli ürünleri inceleyecektir. İki ders, öğrencilerin prototipler üzerinde çalıştığı, diğer ekiplerin tasarımlarını değerlendirdiği, geri bildirim aldığı ve tasarımlarını güncellediği tasarım stüdyosu formatında gerçekleştirilecektir. Ders boyunca güncel prototipleme, kullanıcı arayüzü geliştirme ve yapay zekâ destekli araçlar kullanılabilir. Öğrenciler, belirli bir araca hâkim olmalarından çok etkileşim tasarımlarının kalitesi ve tasarım kararlarının arkasındaki gerekçeler üzerinden değerlendirilecektir.

Haftalık Ders Planı

Ders planı, sınıfın ilerleme durumuna göre değiştirilebilir.

Değerlendirme